اکثرا دنبال طرح و برنامه های جدید برای بهبود وضعیت شهر رشت هستند اما من یک سوال دارم، چه شد که بسیاری از طرح ها و برنامه های قبلی به نتیجه مطلوب نرسیدند؟ من از منظر مدیریتی به توفیقات و ناکامی ها می نگرم و به این سوال پاسخ می دهم. طرح ها و برنامه ها و بودجه ریزی ها عمدتا از بدنه کارشناسی شهرداری به شورای شهر می رسد اما بسیاری از آنها یا فاقد پشتوانه کارشناسی لازم هستند و یا درست اولویت بندی و به اجرا نمی رسند فلذا به هر دو جنبه و ریشه های آنها می پردازم:

در وهله اول باید بپذیریم که نظام جذب، حفظ و ارتقای نیروی انسانی در دستگاه عریض و طویل شهرداری رشت به درستی انجام نمی شود و این معضل فقط ریشه در شهرداری ندارد بلکه در ادوار مختلف شورای شهر دارد، متاسفانه این قدر افراد رانتی و مرتبطین نمایندگان ادوار شورای شهر به صورت بعضا فله ای وارد بدنه کارشناسی و مدیریتی شهرداری شده اند که موجب تضعیف آن گردیده اند و از سوی دیگر این افراد رانتی نه تنها توان حل مسائل را ندارند بلکه در بسیاری موارد حفظ منافع و جایگاه و یارگیری برای توفیق در انتخابات بعدی شورای شهر رشت برایشان اولویت دارد. البته به هیچ وجه نمی خواهم بدنه کارشناسی و فنی و دلسوز اصیل شهرداری را نفی کنم، بلکه می خواهم بگویم زور و نفوذ افراد رانتی، عمدتا بدنه فنی و اصیل را به حاشیه رانده است.

وقتی تصمیم سازها نگاهشان نه به منافع مردم، بلکه به منافع شخصی تصمیم گیران باشد، چیزی را برای پخت و پز آماده می کنند که با منافع شهر و شهروندان در تعارض است و بدتر از آن، این که طرح های مصوب وقتی به مرحله اجرا می رسند نیز، در سازمانهای ذیل شهرداری و شهرداری های مناطق که قبلا مهره چینی هایشان انجام شده است، بازهم بیشتر از اولویت منافع مردم فاصله می گیرد. یعنی مثلا در حالی که همه منتظر کلید خوردن یا اتمام طرح های موثر و کلیدی هستند، پروژه هایی مصوب، اجرایی و افتتاح می شوند که بیشتر دهان پرکن هستند! یادم هست وقتی پروژه پیاده راه شهرداری انجام می شد به شهردار وقت گفتم چرا قبل از این که فکری به حال هدایت ترافیک بکنید میخواهید شاهراه مواصلاتی شهر را مسدود کنید و پاسخی که شنیدم این جمله بود که “بالاخره باید یک کاری می کردیم”! حالا او خودش مثلا متخصص شهرسازی بود اما رویکردش، حل مسائل شهر نبود!

وقتی بدنه کارشناسی و مدیریتی اولویتشان حفظ منافع بزرگترهایشان باشد طبیعی است که از رویکردهای بدیهی فنی و کارشناسی دور می شوند و در چنین شرایطی طبیعی است که توقع استفاده از ابزارهای جدید و نرم افزارهای شبیه سازی در حوزه های مختلف و هوش مصنوعی تقریبا بلاوجه می شود! وقتی فلان پیمانکاران قرار است پشتیبان اصلی مالی فلان اعضای شورای شهر باشند طبیعی است که پروژه ها با رویکرد رسیدن به آن پیمانکاران خاص و تامین هرچه بیشتر منافع ایشان تعریف و هدایت می شود و نه با رویکرد رفع مشکلات ترافیکی مردم! حالا در چنین شرایطی دیگر نباید توقع داشته باشید که مثلا با الگوهای شبیه سازی یا هوش مصنوعی در مرحله طراحی، تشخیص داده شود که فلان پروژه ی احداث پل یا زیرگذر یا ساخت میدان یا بریدگی در بهمان چهارراه، کارگشا هست یا خیر!

وقتی انگیزه اصلی از حضور یا حفظ در شورا، مثلا حضور در کمیسون ماده ۱۰۰ و عوائد غیررسمی آن باشد طبیعی است که مسائل اصلی شهر و دغدغه مندی های اصلی مردم به حاشیه رانده می شود! و همین است که نه تنها در طراحی بلوار هشت دی، بریدگی پیش بینی نمی شود بلکه چند سال پس از احداثش تازه تشخیص داده می شود که این بلوار به یک بریدگی نیاز داشت و برایش باید پروژه و هزینه مجدد تعریف شود! شبیه همین هزینه کردهای غیراصولی را در نرده کشی خیابانهای باریک شهر رشت (برای اتوبوس) که پس از مدتی اشتباه بودنشان تشخیص داده شد و با یک هزینه دیگر جمع آوری شدند می توان مثال زد! که در بهترین حالت باید امیدوار باشیم این پروژه های نسنجیده، ناشی از ناشی گری طراحان، مصوبان و مجریان شان است و نه ناشی از منافعی که در حاشیه برخی پروژه های عمرانی قابل صید است!

به هر حال شهری که بودجه اش حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان و نصف بودجه عمرانی کل استان است طبیعی است که لقمه چرب و نرمی باشد برای افرادی که دنبال کسب درآمد سرشار هستند! و طبیعی است که اشغال صندلی های شورا برای برخی نامزدها و حامیانشان چند ده میلیارد تومان ارزش دارد در حالی که کل درآمد مشروع برای یک عضو شورای شهر بسیار بسیار کمتر از هزینه تبلیغاتی برخی از همین نامزدهاست! البته اگر نخواهیم آنقدر ساده لوح باشیم که فکر کنیم فلان نامزدی که مثلا ۳۰ و ۴۰ میلیارد تومان، هزینه تبلیغاتش شده و هر شب در محافل، مجامع و… کارت هدیه توزیع می کند، هدفش خدمت مخلصانه به شهروندان است!

آری! اگر به من بگویند از نظر شما، حال رشت و شهروندانش چگونه بهتر می شود پاسخ خواهم داد وقتی که اولا اکثریت اعضای شورای شهر، پاکدست و توانمند باشند و مراقبه را از خودشان شروع کنند؛ ثانیا فرایندهای فسادزا و مسئله دار بازنگری و اصلاح شوند؛ ثالثا بدنه کارشناسی و مدیریتی شهرداری باتاکید بر اصل شایسته سالاری تقویت شوند؛ رابعا رویکرد پژوهشی مسئله محور و نتیجه گرا جایگزین پژوهش های رانتی، بی مصرف و پرهزینه گردند؛ خامسا امکانات و تجهیزات و نرم افزارهای نوین، بخش مهم نظام تصمیم سازی شوند؛ سادسا نظام بودجه ریزی شهری، هم در منابع که فعلا بیشتر مبتنی بر جرائم است و هم در مصارف که کمتر مبتنی بر حل مسائل واقعی مردم است اصلاح شود و نهایتا این که اعضای شورای شهر، مسائلشان را در اتاق جلسات شورا حل کنند و نه این که تصمیمات از اتاق فکرهای مسموم شخصی و گروهی ابلاغ و در اتاق جلسات شورا به مناقشات، منازعات و حواشی منفعت جویانه تبدیل شود.

قطعا اگر مرزبندی بین شورا و شهرداری به درستی رعایت شود و شورا بجای دخالت در پایینترین سطوحِ عزل و نصب شهرداری ها و رقابت های مخرب برای یارگیری و مهره چینی در شهرداری های مناطق و سازمان های ذیل شهرداری، به تکالیف اصلیش مثل انتخاب شهردار سالم، شجاع و توانمند، حمایت منطقی از او در راستای ایجاد ثبات مدیریت، نظارت بجا بر عملکرد شهردار همچنین تصویب طرح، برنامه و بودجه شهرداری به درستی عمل نماید، شهر رشت در همه ابعاد عمرانی، ترافیکی، بهداشتی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و… متحول خواهد شد، تحولی که منجر به ارتقای اعتماد و رضایت عمومی، کاهش آسیب های اجتماعی و رشد سرمایه اجتماعی خواهد شد. البته آنچه که بیان شد، از منظر کلی به ضروریات نظام مدیریت شهری می پرداخت و الا قطعا طرح ها و پروژه های متعددی در حوزه های مختلف قابل پیشنهاد، بحث و نظر هستند که در مجال های دیگر می توان به آنها اشاره نمود.

بازدیدها: ۴